فضیلت و ماه شعبان و اعمال این ماه

ترجمه خلاصه شده: (متن عربی آن در ادامه آمده است)
در روز اول شعبان، امیرالمومنین علی علیه السلام بر گروهی از مسلمانان عبور کردند، که در مسجدی نشسته بودند و در بحث قضاء و قدر و مباحث اینچنینی که مردم در آن اختلاف دارند بحث شدیدی می کردند و صدایشان بلند شده بود.
حضرت (ع) نزد ایشان توقف کرده و سلام نمود. آنها به حضرت احترام کردند و از او خواستند که در جمع آنها بنشیند اما حضرت (ع) اعتنا ننموده و به ایشان فرمود:
" ای کسانی که درآنچه سودی برایشان ندارد، سخن می گویید... ای بدعت گزاران! امروز، اول ماه شعبان کریم است. پروردگار ما نام آن را شعبان گذارده از آن جهت که خوبی ها در آن شعبه شعبه (شاخه شاخه) می شود. مسلما پروردگار شما درهای بهشتش را در آن به روی شما باز کرده و قصرها و خیرات آن را با کمترین هزینه و ساده ترین کارها، عرضه نموده است پس آنها را تهیه کنید و ابلیس ملعون (هم) بلاهای خود را با شاخه های بدی و زشتی بر شما عرضه کرده و شما به شاخه های ابلیس چنگ زده اید و از شاخه های نیکی که برایتان باز شده است خود را محروم ساخته اید. این روز اول شعبان است و شاخه های نیکی در آن، نماز، روزه، زکات، امر به معروف و نهی از منکر، نیکی به پدر و مادر، نزدیکان، همسایگان، آشتی برقرار کردن میان همدیگر، صدقه بر فقراء و بیچارگان، می باشد. شما خودتان را در چیزی که وظیفه شما نیست و از عمیق شدن در آن نهی شده اید، به زحمت می اندازید چرا که از اسرار الهی است و هر کس در آن دقیق شود، نابود خواهد شد. اگر به آنچه که پروردگار عز و جل ما برای اطاعت کنندگان از بندگانش در این روز، وعده داده و فراهم نموده، آگاهی داشتید مسلما از آن کاری که دارید انجام می دهید، دست می کشیدید و به آنچه که به آن امر شده اید و وظیفه تان هست عمل می نمودید."
آن جمعیت گفتند: " ای امیرالمومنین! آنچه که خداوند برای اطاعت کنندگانش در این روز در نظر گرفته چیست؟"
امیرالمومنین علیه السلام فرمود:
" هرآنچه به شما می گویم از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم شنیده ام که فرمود:" قسم به خدایی که مرا به نبوت مبعوث نمود، همانا ابلیس در روز اول شعبان، لشکریانش را در گوشه و کنار زمین پخش می کند و به آنها می گوید که در جذب عده ای از بندگان خدا در این روز، بکوشید و همانا خدای عزوجل (هم) فرشتگان را در گوشه و کنار زمین پخش می کند و به آنها می فرماید که بندگانم را نگه دارید و ارشادشان کنید پس همه آنها بوسیله شما فرشتگان خوشبخت خواهند شد مگر آن کس سرپیچی و تمرد و طغیان کند که در این صورت جزئی از حزب شیطان و لشگریانش خواهد شد.
مسلما خدای عزوجل در روز اول شعبان به درهای بهشت امر می کند پس باز می شوند و به درخت طوبا امر می کند پس شاخه هایش به سمت زمین رسانده می شود سپس ندادهنده ی پروردگار عزو جل ما ندا می کند: "ای بندگان خدا! این شاخه های درخت طوبا است پس آنها را بگیرید که شما را به سوی بهشت بالا خواهند برد و این شاخه های درخت زقوم است پس از آنها دوری کنید که شما را به سوی جهنم نکشنانند."
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: پس قسم به کسی که مرا به حق به نبوت برانگیخت، هر کس در این روز کار خیری انجام دهد به شاخه ای از شاخه های طوبا آویخته که او را به سوی بهشت رهنمون سازد و هر کس بدی را مرتکب شود به شاخه های زقوم درآویخته که او را به سوی جهنم می کشاند. مسلما کسی که در این روز، نماز مستحبی برای خداوند بجا آورد، هر کس این روز را رزوه بدارد، هرکس صدقه دهد در این روز، از ظلم کسی درگذرد، بین زن و شوهری یا پدرو فرزندی، یا نزدیکان یا همسایگان یا بیگانه ای آشتی برقرار سازد، به بدهکار ناتوانش تخفیف داده یا اصلا به او ببخشد، با مراجعه به حسابش، یک قرض قدیمی که طلبکارش از آن مأیوس شده را پرداخت کند، یتیمی را کفالت کند، یا کم خردی را از دارایی و آبروی مؤمنی دور سازد، یا قرآن بخواند، یاد خدا و نعمتهایش کند و آنها را سپاس گوید، به عیادت مریضی رود، به پدر و مادرش نیکی کند یا اگر آنها را قبل از این روز، ناراحت ساخته، در این روز راضی کند، جنازه ای را تشییع کند، مصیبت دیده ای را تسلیت دهد و مانند اینها از کارهای خیر را انجام دهد در این روز، مسلما به شاخه ای از شاخه های طوبا درآویخته است که او را به سوی بهشت رهنمون سازد.
سپس رسول خدا (ص) درهای بدی را نام می برند و از آنچه که از حالات درخت طوبا و زقوم و جنگ فرشتگان با شیاطین و کسانی که به این شاخه ها در آویخته اند را توضیح می دهند. (هرکه خواهان متن کامل حدیث است به کتاب بحارالانوار جلد 94 باب 56 صفحه 61 مراجعه نماید)
در انتها، امیرالمومنین علیه السلام می فرماید: " آیا بعد از این سخنی که در عظمت شعبان برایتان بیان کردم، این روز از شعبان را بزرگ نمی شمارید؟! پس چه بسیارند کسانی که در آن، خوشبخت شدند و چه بسیارند کسانی که در آن، به بدختی و هلاکت افتادند بکوشید از خوشبخت شدگان این روز باشید نه از بدبخت شدگان آن."
متن عربی حدیث:
وَ لَقَدْ مَرَّ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع عَلَى قَوْمٍ مِنْ أَخْلَاطِ الْمُسْلِمِينَ لَيْسَ فِيهِمْ مُهَاجِرِيٌّ وَ لَا أَنْصَارِيٌّ وَ هُمْ قُعُودٌ فِي بَعْضِ الْمَسَاجِدِ فِي أَوَّلِ يَوْمٍ مِنْ شَعْبَانَ إِذَا هُمْ يَخُوضُونَ فِي أَمْرِ الْقَدَرِ وَ غَيْرِهِ مِمَّا اخْتَلَفَ فِيهِ النَّاسُ قَدِ ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمْ وَ اشْتَدَّ فِيهِمْ مَحْكُهُمْ وَ جِدَالُهُمْ فَوَقَفَ ع عَلَيْهِمْ وَ سَلَّمَ وَ أَوْسَعُوا لَهُ وَ قَامُوا إِلَيْهِ يَسْأَلُونَهُ الْقُعُودَ إِلَيْهِمْ فَلَمْ يَحْفِلْ بِهِمْ ثُمَّ قَالَ لَهُمْ وَ نَادَاهُمْ يَا مَعْشَرَ الْمُتَكَلِّمِينَ فِيمَا لَا يَعْنِيهِمْ وَ لَا يَرِدُ عَلَيْهِمْ إِلَى أَنْ قَالَ ع يَا مَعْشَرَ الْمُبْتَدِعِينَ هَذَا يَوْمُ غُرَّةِ شَعْبَانَ الْكَرِيمِ سَمَّاهُ رَبُّنَا شَعْبَانَ لِتَشَعُّبِ الْخَيْرَاتِ فِيهِ قَدْ فَتَحَ فِيهِ رَبُّكُمْ أَبْوَابَ جِنَانِهِ وَ عَرَضَ عَلَيْكُمْ قُصُورَهَا وَ خَيْرَاتِهَا بِأَرْخَصِ الْأَثْمَانِ وَ أَسْهَلِ الْأُمُورِ فَابْتَاعُوهَا وَ عَرَضَ لَكُمْ إِبْلِيسُ اللَّعِينُ بِشُعَبِ شُرُورِهِ وَ بَلَايَاهُ فَأَنْتُمْ وَ إِنَّمَا تَنْهَمِكُونَ فِي الْغَيِّ وَ الطُّغْيَانِ وَ تَتَمَسَّكُونَ بِشُعَبِ إِبْلِيسَ وَ تَحِيدُونَ عَنْ شُعَبِ الْخَيْرِ الْمَفْتُوحِ لَكُمْ أَبْوَابُهُ هَذِهِ غُرَّةُ شَعْبَانَ وَ شُعَبُ خَيْرَاتِهِ الصَّلَاةُ وَ الصَّوْمُ وَ الزَّكَاةُ وَ الْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيُ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ وَ الْقَرَابَاتُ وَ الْجِيرَانُ وَ إِصْلَاحُ ذَاتِ الْبَيْنِ وَ الصَّدَقَةُ عَلَى الْفُقَرَاءِ وَ الْمَسَاكِينِ تَتَكَلَّفُونَ مَا قَدْ وُضِعَ عَنْكُمْ وَ مَا قَدْ نُهِيتُمْ عَنِ الْخَوْضِ فِيهِ مِنْ كَشْفِ سَرَائِرِ اللَّهِ الَّتِي مَنْ فَتَّشَ عَنْهَا كَانَ مِنَ الْهَالِكِينَ أَمَا إِنَّكُمْ لَوْ وَقَفْتُمْ عَلَى مَا قَدْ أَعَدَّهُ رَبُّنَا عَزَّ وَ جَلَّ لِلْمُطِيعِينَ مِنْ عِبَادِهِ فِي هَذَا الْيَوْمِ لَقَصَرْتُمْ عَمَّا أَنْتُمْ فِيهِ وَ شَرَعْتُمْ فِيمَا أُمِرْتُمْ بِهِ قَالُوا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ وَ مَا الَّذِي أَعَدَّ اللَّهُ فِي هَذَا الْيَوْمِ لِلْمُطِيعِينَ لَهُ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع لَا أُحَدِّثُكُمْ إِلَّا بِمَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص إِلَى أَنْ قَالَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ الَّذِي بَعَثَنِي بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ إِبْلِيسَ إِذَا كَانَ أَوَّلُ يَوْمٍ بَثَّ جُنُودَهُ فِي أَقْطَارِ الْأَرْضِ وَ آفَاقِهَا يَقُولُ لَهُمْ اجْتَهِدُوا فِي اجْتِذَابِ بَعْضِ عِبَادِ اللَّهِ إِلَيْكُمْ فِي هَذَا الْيَوْمِ وَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بَثَّ الْمَلَائِكَةَ فِي أَقْطَارِ الْأَرْضِ وَ آفَاقِهَا يَقُولُ لَهُمْ سَدِّدُوا عِبَادِي وَ أَرْشِدُوهُمْ فَكُلُّهُمْ يَسْعَدُ بِكُمْ إِلَّا مَنْ أَبَى وَ تَمَرَّدَ وَ طَغَى فَإِنَّهُ يَصِيرُ فِي حِزْبِ إِبْلِيسَ وَ جُنُودِهِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ إِذَا كَانَ أَوَّلُ يَوْمٍ مِنْ شَعْبَانَ أَمَرَ بِأَبْوَابِ الْجَنَّةِ فَتُفَتَّحُ وَ يَأْمُرُ شَجَرَةَ طُوبَى فَتُطْلِعُ أَغْصَانُهَا عَلَى هَذِهِ الدُّنْيَا ثُمَّ يُنَادِي مُنَادِي رَبِّنَا عَزَّ وَ جَلَّ يَا عِبَادَ اللَّهِ هَذِهِ أَغْصَانُ شَجَرَةِ طُوبَى فَتَمَسَّكُوا بِهَا يَرْفَعْكُمْ إِلَى الْجَنَّةِ وَ هَذِهِ أَغْصَانُ شَجَرَةِ الزَّقُّومِ فَإِيَّاكُمْ وَ إِيَّاهَا وَ لَا تَعُودُ بِكُمْ إِلَى الْجَحِيمِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي بَعَثَنِي بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنْ تَعَاطَى بَاباً مِنَ الْخَيْرِ وَ الْبِرِّ فِي هَذَا الْيَوْمِ فَقَدْ تَعَلَّقَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِ شَجَرَةِ طُوبَى فَهُوَ مُؤَدِّيهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ مَنْ تَعَاطَى بَاباً مِنَ الشَّرِّ فِي هَذَا الْيَوْمِ فَقَدْ تَعَلَّقَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِ شَجَرَةِ الزَّقُّومِ فَهُوَ مُؤَدِّيهِ إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَمَنْ تَطَوَّعَ لِلَّهِ بِصَلَاةٍ فِي هَذَا الْيَوْمِ فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ مَنْ صَامَ هَذَا الْيَوْمَ فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ مَنْ تَصَدَّقَ فِي هَذَا الْيَوْمِ فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ مَنْ عَفَا عَنْ مَظْلَمَةٍ فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ مَنْ أَصْلَحَ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ زَوْجِهِ أَوِ الْوَالِدِ وَ وَلَدِهِ أَوْ لِقَرِيبِهِ أَوِ الْجَارِ وَ الْجَارَةِ أَوِ الْأَجْنَبِيِّ وَ الْأَجْنَبِيَّةِ فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ مَنْ خَفَّفَ عَنْ مُعْسِرٍ عَنْ دَيْنِهِ أَوْ حَطَّ عَنْهُ فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ مَنْ نَظَرَ فِي حِسَابِهِ فَرَأَى دَيْناً عَتِيقاً قَدْ أَيِسَ مِنْهُ صَاحِبُهُ فَأَدَّاهُ فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ مَنْ تَكَفَّلَ يَتِيماً فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ مَنْ كَفَّ سَفِيهًا عَنْ عِرْضِ مُؤْمِنٍ فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ أَوْ شَيْئاً مِنْهُ فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ مَنْ قَعَدَ يَذْكُرُ اللَّهَ وَ نَعْمَاءَهُ وَ يَشْكُرُهُ عَلَيْهَا فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ مَنْ عَادَ مَرِيضاً فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ مَنْ بَرَّ وَالِدَيْهِ أَوْ أَحَدَهُمَا فِي هَذَا الْيَوْمِ فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ مَنْ كَانَ أَسْخَطَهُمَا قَبْلَ هَذَا الْيَوْمِ فَأَرْضَاهُمَا فِي هَذَا الْيَوْمِ فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ مَنْ شَيَّعَ جَنَازَةً فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ مَنْ عَزَّى فِيهِ مُصَاباً فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ وَ كَذَلِكَ مَنْ فَعَلَ شَيْئاً مِنْ سَائِرِ أَبْوَابِ الْخَيْرِ فِي هَذَا الْيَوْمِ فَقَدْ تَعَلَّقَ مِنْهُ بِغُصْنٍ ثُمَّ ذَكَرَ ص أَبْوَابَ الشَّرِّ وَ مَا رَآهُ مِنْ حَالَاتِ شَجَرَةِ طُوبَى وَ الزَّقُّومِ وَ مُحَارَبَةِ الْمَلَائِكَةِ مَعَ الشَّيَاطِينِ إِلَى أَنْ قَالَ فِي آخِرِ كَلَامِهِ أَ لَا تُعَظِّمُونَ هَذَا الْيَوْمَ مِنْ شَعْبَانَ بَعْدَ تَعْظِيمِكُمْ لِشَعْبَانَ فَكَمْ مِنْ سَعِيدٍ فِيهِ وَ كَمْ مِنْ شَقِيٍّ فِيهِ لِتَكُونُوا مِنَ السُّعَدَاءِ فِيهِ وَ لَا تَكُونُوا مِنَ الْأَشْقِيَاءِ
-------------------------------------------------------------------------------
مستدركالوسائل ج : 7 ص: 543- 544
برای مشاهده عکس در سایز اصلی آن را ذخیره نمایید

تلاش میکنیم با توسل به امیر المومنین حضرت علی(علیهالسلام) در پی ترویج شعائر دین رسولالله قدمی برداریم.